24 marca 2007 roku odwiedziliśmy Łowicz. Zwiedziliśmy renesansowo – barokową katedrę, mauzoleum 12 prymasów Polski, która jest pomnikiem historii i sztuki. W bazylice katedralnej, która jest skarbnicą sztuki podziwialiśmy dzieła wybitnych artystów epoki od renesansu po klasycyzm: Jan Michałowicz z Urzędowa, Hieronim Canavezi, Willem van den Blocke, Samuel Świątkiewicz, Tomasz Poncini, Adam Swach, Jan Chryzostom Redler, Jakub Fontana, Karol Bay, Jan Jerzy Plersch, Efraim Schroeger. Następnie zwiedziliśmy muzeum, które znajduje się w budynku z końca XVII wieku wzniesionego według projektu Tylmana z Gameren, jednego z najwybitniejszych architektów działających w Polsce. Na parterze obejrzeliśmy wspaniałą ekspozycję sztuki barokowej, m. in. w dawnej kaplicy pod wezwaniem św. Karola Boromeusza podziwialiśmy freski Michała Anioła Palloniego. Na I piętrze obejrzeliśmy eksponaty poświęcone historii Łowicza od czasów najdawniejszych do 1945 roku na tle ogólnym dziejów Polski. Na kolejnym piętrze muzeum podziwialiśmy sztukę ludową Ziemi Łowickiej.
Przy Starym Rynku znajduje się także klasycystyczny ratusz z ok. 1828 roku i kościół Pijarów z lat 1672-80 o bogato zdobionej fasadzie i ciekawym wnętrzu. Nowy Rynek zachwycił nas oryginalnym trójkątnym kształtem, kolorowymi kamieniczkami, nawierzchnią z kostki granitowej oraz fontanną. Na Nowym Rynku zaznaczono zarys fundamentów nieistniejącego już renesansowego ratusza. Widok białej monumentalnej bryły Katedry Łowickiej z bliźniaczymi wieżami zwieńczonymi wyniosłymi późnorenesansowymi hełmami dominuje w panoramie miasta. Dawna świetność i chwała Łowicza wiązała się z tym, iż była to ulubiona rezydencja prymasów Polski.
Łowicz prymasowski
W średniowieczu gród nad Bzurą, od 1136 do 1795 r. siedziba arcybiskupów gnieźnieńskich, od 1300 r. prawa miejskie, od 1360 r. stolica księstwa łowickiego. Mieszkańcy tego księstwa mający więcej swobód i większy dobrobyt wytworzyli bardzo oryginalną i częściowo do dziś zachowaną kulturę ludową. Zagrody budowano w obronny czworobok, powstawały bardzo bogate stroje ludowe ( pasiaki), rozwinęła się rzeźba, wycinankarstwo i inne działy sztuki ludowej. Bajecznie kolorowe procesje na Boże Ciało w Łowiczu lub np. w Złakowie Kościelnym należą do najbardziej malowniczych w Polsce. W Marzycach, przy szosie do Kutna, powstaje duży skansen budownictwa łowickiego.
Zabytkowy zespół urbanistyczny Łowicza należy do najcenniejszych na Mazowszu. Przy pl. Kościuszki (Stary Rynek) wznosi się monumentalna, renesansowo-barokowa katedra z dwiema wieżami. Pierwotnie gotycka z XV w. została całkowicie przebudowana w XVII w. W jej podziemiach spoczywa 12 prymasów Polski. Wnętrze trzynawowe, do naw bocznych przylega pięć kaplic. Prawą nawę zamyka renesansowa kaplica św. Wiktorii (patronki Łowicza) z 1580 r. W kaplicy gotycko-renesansowy tryptyk z XVI w., a pod nim tablica z IV w., przeniesiona tu w 1625 r. z katakumb w Rzymie z grobu św. Wiktorii. Obok kaplicy renesansowy nagrobek prymasa Jakuba Uchańskiego, wybitne dzieło Jana Michałowicza z Urzędowa z 1. 1580-83. Renesansowych i barokowych nagrobków jest łącznie w katedrze jedenaście, m.in. prymasa Henryka Firleja z 1628 r., pozostała część wyposażenia jest w większości barokowa. Przy katedrze biblioteka z cennymi zbiorami starodruków.
Po przeciwnej stronie rynku stoi barokowy gmach d. Seminarium Misjonarzy, wzniesiony w końcu XVII w. wg proj. Tylmana z Gameren. Spalony w 1939 r., odbudowany, obecnie mieści wielodziałowe muzeum. Wewnątrz budynku, w d. kaplicy św. Karola Boromeusza, mieści się dział sztuki baroku. Kaplica ta ozdobiona jest freskami z przeł. XVII i XVIII w. Michała Anioła Palloniego, wybitnego włoskiego malarza epoki baroku. Na I piętrze znajduje się dział historii miasta i regionu, a na II piętrze dział etnograficzny z bogatą kolekcją łowickich strojów ludowych, wycinanek, kapliczek przydrożnych. W parku na tyłach muzeum niewielki skansen, a w nim dwie zagrody łowickie z XIX i XX w.
Również przy pl. Kościuszki stoi klasycystyczny ratusz z 1825-28 r. z wieżą zegarową, a obok trzy kamieniczki dawnych kanonii z XVI w., przebudowane w XIX w. W pobliżu barokowy kościół Pijarów z 1. 1672-80 o bogato zdobionej fasadzie. Wyposażenie wnętrza barokowe, częściowo zachowały się freski z 1725 r. Trójkątny Nowy Rynek otoczony jest barokowymi i klasycystycznymi kamienicami. W tej części miasta stoi gotycki kościół paraf. Świętego Ducha z 1404 r., wnętrze przebudowane w stylu barokowym. Na pd. od pl. Kościuszki stoi późno-renesansowy kościół św. Leonarda z XVI w., a w pobliżu neogotycki kościół mariawitów z pocz. XX w. Nieco dalej barokowe budynki kościoła i klasztoru Bernardynek z ok. 1650 r. Zabytków architektury jest w Łowiczu dużo więcej. Przy stacji kolejowej zwraca uwagę klasycystyczny budynek poczty z 1829 r. W 1830 r. zatrzymał się tu wyjeżdżający do Wiednia Fryderyk Chopin. Po drugiej stronie ulicy, w głębi, romantyczna, neogotycka wieża pałacyku gen. Stanisława Klickiego z 1822 r. Nad Bzurą ruiny gotyckiego zamku prymasów Polski wzniesionego przez arcybiskupa Jarosława Bogorię Skotnickiego ok. 1355 r.