W połowie marca przygotowaliśmy wystawę poświęconą 67. rocznicy zbrodni katyńskiej.
Pojęciem zbrodni katyńskiej określamy masową eksterminację około 15 tys. wojennych jeńców polskich, w większości oficerów Wojska Polskiego, więzionych przedtem w trzech obozach na terenie Związku Radzieckiego: w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. Wykonanie zbrodni, wiosną 1940 roku, było dziełem rosyjskiego NKWD. 5 marca 1940 roku Stalin i najwyżsi funkcjonarjusze państwa i partii podpisali uchwałę o rozstrzelaniu 14730 oficerów osadzonych w obozach i 7300 obywateli polskich znajdujących się w więzieniach NKWD na terenie przedwojennych wschodnich województw Rzeczypospolitej. Zbrodni dokonano w Katyniu, Charkowie i Miednoje.
Dramat rozpoczął się 23 sierpnia 1939 roku podpisaniem przez Związek Sowiecki i Niemcy traktatu o nieagresji wraz z tajnym protokołem. Tym samym III Rzesza i Związek Sowiecki stali się sojusznikami, a IV rozbiór Polski faktem. 1 września 1939 roku z zachodu uderzył na Polskę Wehrmacht. 17 września ze wschodu uderzyła Armia Czerwona w tyły walczącej z Niemcami Armii Polskiej. Po agresji Niemiec na Związek Sowiecki, 30 lipca 1941 roku wznowiono polsko-sowieckie stosunki dyplomatyczne, w wyniku których Stalin zobowiązał się zwolnić z więzień wszystkich Polaków w zamian za sformowanie w Związku Radzieckim Armii Polskiej do walki z Niemcami. Formowanej Armii Polskiej brakowało oficerów. Na pytania o los polskich oficerów Stalin odpowiadał, że wpadli w ręce Niemców lub uciekli do Chin.
13 kwietnia 1943 roku Niemcy ogłosili odnalezienie mogił polskich oficerów. Ujawnienie zbrodni katyńskiej wywołało konflikt między aliantami. Sowieci wyparli się jej oskarżając Niemców.
Rząd Polski w Londynie wystąpił do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża o bezstronne zbadanie sprawy. Fakt ten spowodował, że Stalin oskarżył Sikorskiego o zmowę z Hitlerem i zerwał stosunki dyplomatyczne z Rządem Polskim. Jednocześnie Sowieci zaczęli formować Armię Polską pod wiernym im dowództwem i przygotowywać przyszły Rząd Polski, podległy Rosji Sowieckiej, kolejną targowicę.
W okresie panowania systemu komunistycznego w Polsce prawda o Katyniu, wyeliminowana ze szkół i książek, przetrwała jednak w polskim społeczeństwie. Przemycano książki o Katyniu z Zachodu. Od 1979 roku zaczął ukazywać się w Krakowie, powielany i nielegalny „Biuletyn Katyński” ukazujący fakty Katynia, wiedzę o jego ofiarach i sprawcach mordu. W czerwcu 2000 roku w 60 rocznicę zbrodni dokonano otwarcia na Wschodzie polskich cmentarzy wojskowych: w Katyniu, Charkowie i Miednoje.
Zbrodnia katyńska, której symboliczne odniesienie do zbrodni oświęcimskiej, niemieckiego obozu Auschwitz, powstało w polskim społeczeństwie już w 1943 roku, ukazuje bliźniacze podobieństwo dwu ludobójczych systemów totalitarnych XX wieku: nazizmu i komunizmu. Związek Sowiecki i III Rzesza hitlerowska osiągnęły w Katyniu i Auschwitz apogeum swojej zbrodni ludobójstwa. Na domiar oba państwa i ustroje wspólnie wywołały II wojnę światową, atakując Polskę, a później prawie przez dwa lata były związane ścisłą współpracą. Obie ideologie miały na celu podporządkowanie całego świata jednemu państwu. Jednak w skali światowej zbrodnie komunizmu nie zostały dostatecznie uwydatnione, nie dokonał się nigdy sąd nad ustrojem i nad sprawcami ludobójstwa na wszystkich szczeblach, dotyczy to państw realnego socjalizmu m. in. Związku Radzieckiego, Chin, Korei Północnej i tym podobnych państw sprawiedliwości społecznej. Związek Sowiecki [ zbrodniarze komunistyczni] nigdy nie miał swojej Norymbergi.