Powstanie Kościuszkowskie-210. rocznica

210 rocznica Powstania Kościuszkowskiego to doskonała okazja, aby zorganizować sesję popularnonaukową poświęconą temu jakże ważnemu wydarzeniu w dziejach narodu polskiego. W historii Polski Kościuszko odegrał rolę wyjątkową, stał się symbolem polskiego czynu niepodległościowego. W świadomości narodu utrwalił się na zawsze jako pierwszy w dziejach Naczelnik powstania, który poderwał Polaków do czynu zbrojnego, wskazując, że walka jest jedyną drogą do odbudowy państwa i przekreślenia hańby zaborów. Uwielbiała go myśl demokratyczna za to, że sformułował i zrealizował program polityczny tak dobitnie wyrażony w przededniu powstania ” Za samą szlachtę bić się nie będę, chcę wolności całego narodu i dla niej wystawie tylko me życie”. Polacy zapamiętali i utrwalili w legendzie, że Polska będzie ojczyzną wszystkich Polaków, a różnice stanowe zostaną zniesione, bo są już anachronizmem.  Nasza społeczność szkolna za honor i zaszczyt poczytuje sobie to, iż szkole naszej patronuje bohater dwóch narodów: polskiego i amerykańskiego. Szkoła nasza każdego roku, dokładnie od 1985 roku, organizuje obchody “Dni Patrona Szkoły”, które to przedsięwzięcie angażuje całą społeczność szkolną. Jest to już niemal 20- letnia tradycja. Przygotowania i eliminacje trwają dwa miesiące zaś wielki finał w drugiej połowie listopada to trzydniowy maraton, na który składają się liczne konkursy, zabawy i wielka impreza będąca podsumowaniem całego projektu.

W ramach naszego spotkania wysłuchamy dwóch referatów przygotowanych przez uczniów pod kierunkiem pana mgr Dariusza Kozińskiego, a dotyczących tych okresów z życia Naczelnika, które są słabiej spopularyzowane i dlatego warte przypomnienia. Pierwszy referat zatytułowany “Tadeusz Kościuszko w walce o niepodległość Stanów Zjednoczonych” przygotowała uczennica kl. 3 TzO Iwona Wiewióra. Polsko – amerykańskie braterstwo broni szczególnie dzisiaj ma wymiar nie tylko historyczny. Drugi zaś “Tadeusz Kościuszko po insurekcji” dotyczy tego okresu życia Naczelnika, który w świadomości historycznej Polaków w zasadzie nie istnieje, a dotyczy przecież 23 lat życia naszego bohatera, zmarłego w 1817 roku. Referat przygotowała Magdalena Kaczmarek uczennica kl. 3 TzO.
Następnie zgodnie z programem przewidziana jest dyskusja. Na zakończenie delegacja młodzieży uda się do miejsca pamięci narodowej poświęconego Tadeuszowi Kościuszce i zapali znicz pod tablicą wmurowaną na północnej ścianie kościoła Św. Jana, którą ufundowało społeczeństwo miasta Włocławka z okazji setnej rocznicy śmierci Naczelnika. W związku z 210 rocznicą Insurekcji Kościuszkowskiej przygotowaliśmy także wystawę.

Chcę podzielić się z państwem refleksją dotyczącą przyczyn zorganizowania tej sesji. Jedną z inspiracji była 210 rocznica Powstania Kościuszkowskiego, drugą zaś sesja popularno – naukowa, w której uczestniczyłem przeszło rok temu. 4 kwietnia 2003 roku miałem przyjemność uczestniczenia w sesji popularnonaukowej zorganizowanej przez Racławickie Centrum Wsi Polskiej w Aulii Colegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego z okazji rocznicy bitwy racławickiej. W ramach sesji przedstawiono dwa referaty. Pierwszy profesora Tomasza Gąsowskiego zatytułowany “Racławice 1794. Pierwsza zwycięska bitwa Insurekcji Kościuszkowskiej”, w drugim zaś profesor Julian Dybiec przedstawił bitwę racławicką w tradycji literackiej i historycznej. Na sesję zostali zaproszeni przedstawiciele szkół i instytucji, których patronem jest Tadeusz Kościuszko i dzięki uprzejmości pana dyrektora mgr inż. Mariana Sobczyka, miałem zaszczyt reprezentowania tam naszej szkoły.

Druga sprawa, do której pragnę się odnieść dotyczy ostatniego punktu naszego spotkania czyli zapalenia znicza pod tablicą poświęconą Tadeuszowi Kościuszce ofiarowaną w setną rocznicę śmierci bohatera przez Włocławian. Miejsce to jest nieco zapomniane, tak jak cały ten obszar naszego miasta. Można mieć tylko nadzieję iż program rewitalizacji starówki, który rusza już w tym roku z udziałem finansowym środków unijnych, w perspektywie kilkunastu lat doprowadzi do przywrócenia należytego blasku tej części naszego miasta. Mam nadzieję iż Włocławek „wróci” nad Wisłę czyli tam gdzie się narodził jako osada, gdzie wyrósł jako gród książęcy o czym informuje nas Gall Anonim i gdzie wzniesiono katedrę już w grodzie biskupim. Wracając do meritum sprawy chciałbym żeby raz w roku delegacja naszej szkolnej społeczności w tym miejscu, pod tą tablicą zapaliła znicz w hołdzie Tadeuszowi Kościuszce. Tradycją może stanie się to, iż podczas obchodów Dni Patrona Szkoły lub zawsze 24 marca w rocznicę Insurekcji Kościuszkowskiej młodzież nasza odwiedzi to miejsce. Uważam że pomysł ten wart jest rozważenia na forum szkoły. Na koniec już pragnę przypomnieć, iż w mieście naszym z polecenia Komisji Wojskowej przebywał Tadeusz Kościuszko w okresie od 1 lutego do 25 maja 1790 roku celem przeprowadzenia reorganizacji dywizji wielkopolskiej. Było to w dobie Sejmu Wielkiego.

Wybrana literatura:
F. Koneczny, Kościuszko;
B. Szyndler, Tadeusz Kościuszko 1746-1817;
J. Lubicz-Pachoński, Kościuszko po Insurekcji;
A. Zahorski, Warszawa w Powstaniu Kościuszkowskim;
S. Kieniewicz, A. Zahorski, W. Zajewski, Trzy Powstania Narodowe;
S. Herbst, Z dziejów wojskowych powstania kościuszkowskiego 1794 r., Warszawa 1983.