Katyń Andrzeja Wajdy

Film Andrzeja Wajdy opowiada o zbrodni i kłamstwie katyńskim. Reżyser w swoim najnowszym dziele, które można uznać za najbardziej osobiste spośród wszystkich filmów Wajdy, w naszej ocenie osiągnął poziom mistrzowski. Dzieło w swojej wymowie artystycznej i historycznej jest niezwykle przekonujące, przesłanie zaś jest ponadczasowe i uniwersalne, powinni to zrozumieć nawet członkowie Amerykańskiej Akademii Filmowej, którzy nagradzali, m.in. ”Listę Schindlera” i ”Pianistę”. Mieli okazję uhonorować polskiego reżysera za całokształt twórczości, teraz powinni za „Katyń”, który obok takich dzieł jak „Kanał”, „Popiół i diament”, „Ziemia obiecana”, można z całą pewnością uznać za najwybitniejsze dzieło polskiego Mistrza.

Reżyser bardzo trafnie ukazał dramat Polski we wrześniu 1939 roku sceną na moście kiedy ludzie nie mieli już dokąd uciekać, znaleźli się w pułapce. Scena ta w skali całej wojny symbolizuje tragedię Polski – ofiary polityki mocarstw i bezwzględnego okrucieństwa Stalina. Byliśmy w tym zwarciu potęg bez szans, przynajmniej na miarę aspiracji niepodległościowych.

Wspaniale Andrzej Wajda ukazał całą bezradność cywilizowanego świata wobec dwóch totalitarnych systemów, brunatnego i czerwonego. Totalne wszechogarniające kłamstwo, działające jak narkotyk, prowokacyjne, chamskie i bezczelne aż do bólu. Do rangi symbolu urasta scena aresztowania profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego i osadzenie ich w obozach koncentracyjnych. O drugim symbolu opowiada cały film. Reżyser ukazując księdza udzielającego Chrystusowi ostatniego sakramentu na przykościelnym cmentarzu, pokazał nam Boga zabitego przez ludzi, wskazał na zbrodnię katyńską. Chrystus jako symbol, jako przesłanie, pojawił się u Wajdy także w ”Popiele i diamencie”. Niepotrzebna bo przypadkowa śmierć młodego akowca na ulicy w Krakowie, w swojej wymowie przypomina dramat Maćka Chełmickiego, rewelacyjnie zagranego przez Zbyszka Cybulskiego. Interesująco reżyser pokazał niezwykle złożoną postać oficera Jerzego, którego fenomenalnie zagrał Andrzej Chyra. Postać generałowej, kapitana rosyjskiego to nadzieja, to przyszłość. Film Wajdy to „bezlitosna rekonstrukcja masakry” i tragiczny rozrachunek z dramatami zbiorowymi i osobistymi sprzed lat, które ciążyły nad Polakami w okresie PRL-u. „Katyń” Andrzeja Wajdy to wybitne i dojrzałe dzieło Mistrza.