17 lutego 2009 roku w ferie zimowe zrealizowaliśmy wycieczkę „Szlakiem gotyku po Włocławku”.
Program wycieczki:
1. Fara pw. św. Jana Chrzciciela
2. Bazylika katedralna pw. Wniebowzięcia NMP
3. Kościół seminaryjny pw. św. Witalisa
4. Wyższe Seminarium Duchowne
5. Zbiory Sztuki MZKiD
Zwiedziliśmy trzy gotyckie świątynie Włocławka: farę, bazylikę katedralną i kościół seminaryjny. Podziwialiśmy gotyckie portale i sklepienia, artykulację ścian, oglądaliśmy dzieła sztuki zgromadzone przez wieki, w szczególności gotyckie malarstwo sztalugowe, witraże z około 1360 roku i dzieło genialnego Wita Stwosza.
Zwiedziliśmy także Wyższe Seminarium Duchowne założone przez bpa humanistę Stanisława Karnkowskiego w 1569 roku. W kościele seminaryjnym wspaniale prezentuje się gotycki tryptyk z około 1460 roku. Kolejno obejrzeliśmy bibliotekę-czytelnię, refektarz, sale wykładowe, w korytarzach podziwialiśmy portrety biskupów i stare fotografie. Po seminarium oprowadzał nas i opowiadał jego dzieje alumn Szymon Grzywiński za co korzystając z okazji pragniemy szczególnie podziękować. Na pożegnanie uczestnicy wycieczki otrzymali foldery opisujące historię seminarium, z licznymi zdjęciami i pocztem rektorów najstarszej uczelni Włocławka. Jeden z nich przekażemy bibliotece szkolnej.
Ostatnim etapem naszej wędrówki były Zbiory Sztuki przy ul. Zamczej mieszczące się w zabytkowym spichrzu z 1844 roku. 14 marca 2009 roku odbędzie się uroczystość związana z obchodami 100-lecia Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku i ukaże się kolejna publikacja, poświęcona życiu i sztuce Wacława Bębnowskiego. Przy ul. Zamczej znajduje się wystawa stała secesyjnej rzeźby W. Bębnowskiego.
Zbliża się pierwsza rocznica śmierci wybitnego włocławianina, genialnego rzeźbiarza samouka Stanisława Zagajewskiego. Muzeum oprócz stałej ekspozycji jego rzeźby prezentuje materiał filmowy, gdzie rzeźbiarz opowiada o swoim życiu i sztuce. Trzecia przyczyna, dla której wybraliśmy w tym roku Zbiory Sztuki, to wystawa czasowa prezentująca fajans włocławski pochodzący z lat 1953-1965, nazywany popularnie „picassami” ze względu na niezwykle interesujące wzornictwo i oryginalne formy. Fajans włocławski to historia przemysłu i sztuki naszego miasta. Instalacje plenerowe i nazwiska takich artystów-projektantów jak Wit Płażewski, E. Piwek-Białoborska, Antoni Bisaga, Jan Sowiński to nie tylko polska sztuka dekoracyjna, to awangardowy nurt sztuki użytkowej w epoce PRL-u, rodem z „czerwonego Włocławka”.
Jest najstarszym, gotyckim, murowanym obiektem zabytkowym miasta. Wzniesiony został w 1330 r. z fundacji biskupa kujawsko-pomorskiego Macieja z Gołańczy, w rok po spaleniu miasta i romańskiej katedry przez Krzyżaków. Usytuowany w pewnym oddaleniu od średniowiecznego centrum miejskiego, niewielki, ale o szlachetnych proporcjach, miał pełnić funkcję katedry. Zapewne również od samego początku zlokalizowano przy nim szpital – przytułek dla starców i kalek. Gruntowne prace remontowe przeprowadzono w latach 1535-1544, kiedy to m.in. założono sklepienie i doposażono wnętrze. Z chwilą utworzenia seminarium w 1569 r., kościół oraz część zabudowań szpitalnych przejęto na potrzeby uczelni. Budowa nowego gmachu seminarium w 1843 r. spowodowała włączenie kościoła w obręb wznoszonego obiektu tak, że ładny ostrołukowy portal gotycki – główne wejście do kościoła od zachodu – znalazł się w seminaryjnym korytarzu. Restaurację kościoła przeprowadzono m.in. w latach 1851-1853, 1934, 1972. Dach budowli zwieńczono nową neogotycką sygnaturką w 1888 roku, wykonaną według projektu Konstantego Wojciechowskiego.
Kościół założony na osi wschód – zachód zbudowany z cegły, opięty uskokowymi szkarpami, przykryty stromym dwupołaciowym dachem, jest budowlą jednonawową z węższym i nieco niższym od nawy trójbocznie zamkniętym prezbiterium z ostrołukowymi oknami. Od północy przylega do prezbiterium niewielka zakrystia z XX wieku, a tuż obok – w murze nawy – znajduje się skromny ostrołukowy portal z obudową przechodzącą w wysmukłą wimpergę. Wnętrze nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym w prezbiterium i sieciowym, z żebrem przewodnim, w nawie. Skromny wystrój wnętrza zdominowany jest przez jedno z najcenniejszych dzieł malarstwa polskiego XV wieku – tryptyk ze sceny koronacji Najświętszej Marii Panny, datowany na około 1460 r., pochodzący z kolegiaty wieluńskiej, a umieszczony tutaj w 1934 roku. Środkowe pole tryptyku przedstawia klęcząca Madonnę ze złożonymi w modlitewnym geście dłońmi, ubraną w ciemną suknię, na którą narzucony jest płaszcz podbity czerwonym materiałem.
Po prawej siedzi Bóg Ojciec trzymający w lewej ręce kulę ziemską zwieńczoną złotym krzyżem, a prawą ręką wskazujący na koronę nad głową Marii. Po lewej stronie siedzący Chrystus trzyma krzyż i koronę nad głową Marii. Cała scena umieszczona jest na złotym tle wypełnionym ornamentem roślinnym. Pod sceną koronacji – jakby rodzaj predelli – znajduje się pas wypełniony postaciami świętych. Lewe skrzydło tryptyku wypełniają obrazy: „Ukrzyżowanie”, a pod nim „Św. Jerzy na koniu zabijający smoka”; a na prawym: „Dźwiganie Krzyża”, pod nim „Św. Marcin na koniu rozcinający płaszcz, aby okryć biedaka”. Na zewnętrznych płaszczyznach skrzydeł tryptyku namalowane są postacie czterech biskupów. Niewielki rozmiarami tryptyk o skromnej i przygaszonej kolorystyce, cenne dzieło malarstwa „złotego widnokręgu”, znakomicie eksponuje się w kameralnym wnętrzu tej gotyckiej świątyni, która, spełniając funkcję kościoła seminaryjnego, jest, niestety, niedostępna do zwiedzania [istnieje możliwość zwiedzenia świątyni po uprzednim uzgodnieniu].
Tekst: Włocławek i okolice. Przewodnik, pod red. Stanisława Kunikowskiego, Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Włocławek 2000 r., wyd. Lega.