Reprezentacyjne sale we Włocławku oraz pałace i rezydencje włocławskich fabrykantów
Pałac Kohna
Dawny Pałac Kohna [1881-1884], eklektyczny przy ulicy Kościuszki [Żelazna], obecnie Urząd Miasta – Wydział Komunikacji i Urząd Stanu Cywilnego. Kamienica wybudowana przez włocławskiego fabrykanta, piętrowa, z balkonami o ozdobnych żeliwnych balustradach i z dachem mansardowym. Wewnątrz okazała klatka schodowa, na piętrze reprezentacyjne sale, zdobione dekoracją sztukatorską, obecnie sala ślubów.
Zabytkowe płytki ceramiczne z II połowy XIX wieku: inicjały L i C [Ludwik Cohn] oraz napis SALVE [witaj, bądź pozdrowiony].
Pałac Kohna przy ulicy dawnej Żelaznej, która na osi Ulica 3 Maja [Wójtowska, później Szeroka], Plac Wolności [Nowy Rynek], łączyła centrum miasta z dworcem kolei żelaznej uruchomionej we Włocławku w 1862 roku [kolej warszawsko-bydgoska]. Przy ulicy Kościuszki zaczęto stawiać reprezentacyjne kamienice i pałace, lokalizować nowe fabryki, banki, składy i magazyny, miasto zaczęło rozwijać się w kierunku dworca i linii kolejowej, stopniowo „odwracając” się od Wisły.
Ówczesne dworce były symbolami nowoczesności, świątyniami techniki i postępu i dlatego wznoszono je z rozmachem, a nawet z przepychem, nie żałując na ten cel środków. Przykładem nowoczesnej architektury przełomu XIX i XX wieku, pełnej rozmachu i przepychu są dworce kolejowe we Lwowie, Gdańsku, Wrocławiu i Tarnowie [stolica powiatu i ważny węzeł komunikacyjny], które odzwierciedlały wówczas rangę miasta i prestiż kolei żelaznej. W naszym regionie takim przykładem był Aleksandrów Graniczny, gdzie w 1879 r. spotkali się dwaj cesarze Aleksander II i Wilhelm I oraz o mniejszej randze, ale również dobrze prezentujące się dworce kolejowe we Włocławku i Kutnie [ważny węzeł komunikacyjny], o podobnym wyglądzie. Ten pierwszy niestety został wysadzony w 1973 roku i zastąpiony nowym budynkiem o wyglądzie magazynu śrubek. Mamy wiec jako miasto problem, jak poprawić estetykę tego miejsca, które zniekształca wizerunek Włocławka licząc na współpracę z PKP/PKS właścicielami owej nieruchomości.
Strażnica Pożarna
W 1874 roku założono we Włocławku Ochotniczą Straż Pożarną, której działalność w okresie rozbiorów daleko wykraczała poza ramy statutowych obowiązków. W 1909 roku OSP otrzymała oddany do użytku eklektyczny budynek z czerwonej cegły z wysoką wieżą obserwacyjną przy ulicy Żabiej. Na pierwszym piętrze znajdowała się reprezentacyjna sala, pełna przepychu, z obrazem przedstawiającym wyjazd strażaków do pożaru. Po II wojnie światowej, w czasach PRL-u remiza użytkowana przez straż, a zwłaszcza reprezentacyjna sala z braku troski i środków finansowych uległa dewastacji.
Przez jakiś czas funkcjonowało tam muzeum pożarnictwa. Obecnie budynek jest własnością miasta, gdzie organizuje się działalność kulturalną, spotkania oraz uroczyste posiedzenia Rady Miasta w odnowionej reprezentacyjnej sali. W tym miejscu pragnę złożyć podziękowania Pani Oldze Krut-Horonziak za wyobraźnię, wiedzę i determinację dzięki, którym przeprowadzono renowację sali, przywracając jej pierwotny blask. Z wieży remizy strażackiej od kilku lat nadawany jest hejnał naszego miasta. Planuje się dalsze prace dotyczące renowacji budynku i jego adaptacji na cele kulturalne.
Pałac Muhsama
Na Placu Wolności, w południowo-wschodniej części znajduje się pałac włocławskiego fabrykanta, właściciela fabryki maszyn rolniczych, która zlokalizowana była przy ulicy Kilińskiego. Budynek wzniesiony pod koniec XIX wieku w stylu eklektycznym. Obecnie parter pałacyku zajmuje apteka.
Willa Muhsama
Przy obecnej ulicy Chopina znajdowała się willa letnia Muhsama. Willa została rozebrana w 2008 roku, a na jej miejscu pobudowano nowoczesny blok. Po 1945 roku w willi mieścił się przez jakiś czas posterunek Milicji Obywatelskiej potem zaś przedszkole. Szkoda, iż nie potrafiono ocalić pięknego budynku, który po renowacji byłby ozdobą miasta.
Willa powstała na zamówienie Hugo Muhsama właściciela Fabryki Maszyn Rolniczych przy ul. Kilińskiego. W 1928 roku rezydencję Muhsam przekazał synowi Wiktorowi, który wraz z małżonką Stanisławą Lubicz-Sarnowską mieszkał w niej do 1946 roku, aż do wywłaszczenia, kiedy majątek przeszedł na rzecz skarbu państwa, a od 1991 roku stał się własnością naszego miasta. Obywatele Włocławka narodowości niemieckiej mieli duży udział w procesie industrializacji przemysłowej stolicy Kujaw wschodnich. Proces industrializacji przemysłowej Włocławka w latach 1870 – 1918 opisał doktor Tomasz Dziki w opracowaniu monograficznym [Przemysł włocławski w latach 1870-1918. Gospodarcze i społeczne aspekty industrializacji, Wydawnictwo Marszałek, Toruń] oraz został przedstawiony w dwutomowym opracowaniu dziejów Włocławka pod redakcją profesora Jacka Staszewskiego [Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Włocławek].
Pałac Wioślarzy
Obiekt Włocławskiego Towarzystwa Wioślarskiego oddano do użytku w 1928 roku, a głównym inicjatorem i fundatorem był znany przemysłowiec włocławski oraz prezes Towarzystwa Jerzy Bojańczyk. Pałac Wioślarzy stanął przy ulicy Piwnej nad Zgłowiączką. Włocławskie Towarzystwo utworzone w 1886 r., jako trzecie na ziemiach polskich [Warszawa 1882, Płock 1884], było nie tylko ośrodkiem sportu, ale i pracy kulturalnej i patriotycznej. W budynku znajduje się reprezentacyjna sala, kiedyś miejsce towarzyskich spotkań i zabaw, obecnie aula WSHE. Dzisiaj budynek wciąż zajmują wioślarze WTW oraz jest siedzibą Rektoratu Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej.
Willa Bojańczyka – obecnie Hotel Aleksander
Przy ulicy Szpitalnej znajduje się dawna willa Bojańczyka. Ten wielce zasłużony dla miasta ród fabrykantów był w posiadaniu cegielni, browaru oraz działał na płaszczyźnie społecznej, m.in. w Ochotniczej Straży Pożarnej, Włocławskim Towarzystwie Wioślarskim, we władzach samorządowych, itd. Obecnie willa pełni funkcję nowoczesnego i luksusowego, czterogwiazdkowego hotelu. Adaptacja obiektu na stylowy hotel została zrealizowana z pełnym poszanowaniem zasad sztuki konserwatorskiej.
Pałac Bursztynowy
Wspaniała rezydencja znanego włocławskiego przemysłowca i radnego Krzysztofa Grządziela. Siedziba Fundacji „Samotna Mama”. Na liście 100 najbogatszych Polaków Tygodnika Wprost właściciel pałacu plasuje się w środku. Wywiady w Tygodniku Polityka, zdjęcia – prawdziwy „król nakrętek”. Wzorem innych obywateli, którym się powiodło i odnieśli finansowy sukces, pomaga innym, czego najlepszym przykładem jest Fundacja. Obiecał włocławianom park wodny i słowa dotrzyma.
Pałacyk Steinhagena
Pałacyk Feliksa Steinhagena właściciela włocławskiej Celulozy. Obecnie w odrestaurowanym pałacyku przy ulicy Bechiego 2 mieści się delegatura Urzędu Marszałkowskiego – Regionalne Centrum Inicjatyw Europejskich. Feliks Aleksander Steinhagen [1904 – 1939 ] – inżynier, przemysłowiec, współwłaściciel i dyrektor włocławskich fabryk celulozy i papieru, podporucznik rezerwy Wojska Polskiego, oficer 14 Pułku Piechoty, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., ciężko ranny w bitwie nad Bzurą 16 września, zmarł we własnym domu przy ulicy Bechiego 12 października 1939 r.
W czerwcu 2011 roku zorganizowano wystawę biograficzną i odsłonięto tablicę pamiątkową przy ulicy Bechiego 2 w hołdzie wybitnemu obywatelowi naszego miasta i patriocie Feliksowi Steinhagenowi. Uroczystość przygotowały następujące instytucje: Przedstawicielstwo Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko – Pomorskiego we Włocławku, którego siedziba zlokalizowana jest w dawnej willi Feliksa Steinhagena oraz Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej. W związku z uroczystością wydano publikację, której tekst opracował wybitny znawca historii przemysłu we Włocławku doktor Tomasz Dziki dyrektor Archiwum Okręgowego w Toruniu Oddział we Włocławku. Publikacja zawiera także historię pałacyku przy ul. Bechiego 2.
Pałac Klaukego
W 1897 r. we Włocławku przy ulicy Kościuszki, wówczas Żelaznej bracia Ernest i Karol Klauke, przedsiębiorcy pochodzenia niemieckiego, uruchomili fabrykę drutu pod nazwą Włocławska Fabryka Drutu Klauke. Fabryka dynamicznie się rozwijała. Przed 1914 r. fabryka posiadała swoje przedstawicielstwa handlowe, m.in. w Warszawie, Łodzi, Petersburgu, Moskwie, Kijowie, Baku. Budynek przez wiele dziesięcioleci był siedzibą firmy, także po 1945 r. W okresie okupacji hitlerowcy urządzili w rezydencji siedzibę gestapo. Obecnie w budynku znajduje się Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie.
Dawny włocławski ratusz na Starym Rynku
Jak wyglądała reprezentacyjna sala włocławskiego ratusza możemy się tylko domyślać?
