Bohaterowie wojny polsko-bolszewickiej

W styczniu 2020 roku Koło Naukowe Historyków zgłosi udział w ogólnopolskim projekcie edukacyjnym Kamienie Pamięci „Bohaterowie wojny polsko-bolszewickiej”. Obecna edycja wpisuje się w obchody 100. rocznicy Wojny Roku 1920. Organizatorem projektu jest Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu. Patronat honorowy nad projektem sprawuje Minister Edukacji Narodowej.

  Celem XI edycji projektu „Kamienie Pamięci” jest upamiętnienie osób, które czynnie uczestniczyły w działaniach na rzecz niepodległości Polski w trakcie wojny polsko-bolszewickiej w latach 1919-1921. Organizatorzy zachęcają do odszukania zapomnianych, bądź też nieznanych lokalnych bohaterów. My takich bohaterów już mamy! W 1920 roku Józef Rodzeń miał 21 lat, natomiast Józef Koziński lat 18. Rodzeń jako żołnierz walczył już od 1917 roku, Koziński zaś jako ochotnik, harcerz i uczeń Seminarium Nauczycielskiego, uczestniczył w walkach od czerwca do grudnia 1920 roku.

  W ramach projektu postanowiliśmy upamiętnić dwóch znanych, ale zapomnianych lokalnych bohaterów uczestniczących w walkach o odrodzenie niepodległej Polski m.in. w wojnie polsko-sowieckiej 1919/21: majora Józefa Rodzenia i kapitana Józefa Kozińskiego oficerów 14 Pułku Piechoty stacjonującego we Włocławku w okresie II RP. Wybraliśmy tych bohaterów nie tylko dlatego, że dysponujemy o nich wiedzą i dokumentami, ale również dlatego, że ich droga życiowa i kariera wykazują pewną zbieżność. Można pokusić się o stwierdzenie, że są to  typowe życiorysy oficerów zawodowych Wojska Polskiego rocznika (plus/minus) 1900.

Józef Rodzeń ur. w 1899 r. ukończył szkołę ludową oraz siedem klas gimnazjum realnego. W 1917 r. został powołany do armii austro-węgierskiej i walczył na froncie włoskim. W listopadzie 1918 r. zgłosił się jako ochotnik do służby w odrodzonym Wojsku Polskim, został wcielony do 14pp i służył na froncie do 6 maja 1920 r. Uczestnik wojny polsko-ukraińskiej i polsko-sowieckiej. Od 1 czerwca 1920 r. w Wielkopolskiej Szkole Podchorążych Piechoty. W związku z ofensywą Armii Czerwonej szkoła otrzymała zadanie osłaniania przedmościa w Fordonie (VII/VIII 1920 r.). Po ukończeniu szkoły powrócił do służby w 14pp, natomiast na płaszczyźnie społecznej udzielał się w harcerstwie włocławskim. Jako dowódca III batalionu 14pp walczył w kampanii polskiej i zginął 19 września 1939 r. w miejscowości Kromnów. Pochowany został na cmentarzu komunalnym we Włocławku. Odznaczony był Krzyżem Walecznych 1920 roku, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Gwiazdą Przemyśla. Pośmiertnie awansowany został do stopnia podpułkownika i odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

 

Józef Koziński ur. w 1902 roku, kapitan 14 Pułku Piechoty, jako uczestnik konspiracyjnego harcerstwa brał udział w rozbrajaniu Niemców w listopadzie 1918 roku, wojnie polsko-sowieckiej 1920 roku (Bitwa Warszawska, Bitwa nad Niemnem), zajęciu Wilna w październiku 1920 roku i w walkach na Łotwie w listopadzie i grudniu 1920 roku. Ukończył Seminarium Nauczycielskie w 1925 r., następnie Szkołę Podchorążych i Oficerską Szkołę Piechoty. Od 1928 r. służył we włocławskim 14 Pułku Piechoty, z którym walczył w kampanii polskiej 1939 r. i dostał się do niewoli niemieckiej 19 września. W czasie wrześniowych walk pułku prowadził dziennik bojowy, który następnie w oflagu został zredagowany. Był założycielem harcerstwa wodnego we Włocławku, komendantem męskiego hufca harcerzy w latach 1931/39. Po wojnie kontynuował działalność społeczną, natomiast życie zawodowe związał z pożarnictwem. Za udział w Wojnie 1920 Roku odznaczony był Krzyżem Walecznych w 1922 r. z rąk gen. J. Hallera, następnie Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, łotewskim Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej, Honorowym Krzyżem Harcerskim z Czasów Walk o Niepodległość. W 1938 r. został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, natomiast za udział w kampanii polskiej 1939 r. Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Zmarł w 1979 r. i został pochowany na cmentarzu komunalnym we Włocławku.

Realizacja projektu – plan pracy:

a/ Opracowanie biografii bohaterów.

b/ Zaprezentowanie bohaterów społeczności lokalnej:

– strona internetowa KNH,

– strona internetowa o 14 Pułku Piechoty,

– portale społecznościowe,

– wystawa w szkole,

– wycieczka „Szlakiem 14PP po Włocławku”,

– artykuł „Żywoty równoległe”,

– spotkanie w szkole z Dariuszem Kozińskim wnukiem Józefa Kozińskiego.

c/ Utrwalenie pamięci o bohaterach w przestrzeni lokalnej:

– Izba Pamięci w szkole,

– hasła w Wikipedii.

d/ Do 29 III 2020 r. wysyłamy sprawozdanie do IPN-u.

e/ 29 V 2020 r. Gala finałowa w Poznaniu?