W odpowiedzi na wniosek-WUOZ

Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Toruniu
Delegatura we Włocławku
Włocławek, dnia 20. 11. 2015 r.

Pan Dariusz Koziński

Dot. Pisma z dnia 06.11.2015 r. w sprawie zabytkowych pomników nagrobnych z Cmentarza Komunalnego we Włocławku.

Wojewódzki Urząd Ochrony zabytków w Toruniu, Delegatura WUOZ we Włocławku w nawiązaniu do w/w pisma informuje, że najstarsza część Cmentarza Komunalnego przy ul. Chopina we Włocławku jest wpisana do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego pod nr A/1504 decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Włocławku z dnia 18.07. 1984 r. Skutkiem tej decyzji w/w obszar cmentarza podlega ochronie prawnej na mocy art. 7 pkt 1 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami [DZ. U. z 2014, poz. 1446 z późn. zm.], w związku z tym wszelkie prace realizowane na obszarze objętym wpisem do rejestru zabytków wymagają przed ich podjęciem – zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 11 cytowanej ustawy – pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Powyższy wpis do rejestru zabytków nie odnosi się bezpośrednio do historycznych nagrobków z obszaru w/w Cmentarza, ponieważ nie zawiera załącznika wyszczególniającego nagrobki o wyjątkowo wysokiej wartości historycznej lub artystycznej. W związku z powyższym przyjmujemy, że ochronie konserwatorskiej podlega: rozplanowanie Cmentarza, układ kwater, zieleń komponowana oraz znaczna część nagrobków i pomników wzniesionych przed 1945 r., które stanowią obiekty zabytkowe ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Aktualnie posługujemy się opracowaną w latach 80-tych XX w. listą ok. 100 zabytkowych nagrobków i pomników, które podlegają bezwzględnemu zachowaniu. Delegatura WUOZ we Włocławku od bieżącego roku podjęła prace zmierzające do zinwentaryzowania naukowego [ na kartach ewidencyjnych zabytków ruchomych] zabytkowych nagrobków oraz elementów tworzących ich bezpośrednie otoczenie – szczególnie dotyczy to metalowych ogrodzeń w części ewangelickiej Cmentarza. Przewidywana liczba zabytkowych nagrobków w obszarze Cmentarza Komunalnego we Włocławku będzie z pewnością wyższa niż 500 obiektów.

Odnośnie wspomnianego w Pańskim piśmie złego stanu zachowania pomników nagrobnych Bogdana Kowalewskiego, rodziny Łukasik i kaplicy Żyburskich należy wziąć pod uwagę pojawiający się tu problem własności – o ile grunty cmentarza stanowią własność komunalną, o tyle nagrobek jest własnością prywatną i prawa do niego ma wyłącznie rodzina osoby zmarłej lub jego spadkobiercy. W przeważającej części zaniedbanych historycznych nagrobków bardzo trudno jest ustalić aktualnego dysponenta nagrobka. W przypadku zamiaru podjęcia przy w/w nagrobkach prac remontowych istnieje konieczność uzyskania pozwolenia konserwatora zabytków, natomiast przy składaniu wniosku należy przedstawić dokument potwierdzający posiadanie tytułu prawnego do korzystania z zabytku, uprawniający do występowania z tym wnioskiem albo oświadczenie wnioskodawcy o posiadaniu tego tytułu [& 8 pkt 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych [DZ. U. Nr 165, poz. 987] – co w zaistniałej sytuacji nie jest możliwe. Uniemożliwia to również przeznaczenie jakichkolwiek środków na remont zabytkowych nagrobków z funduszów Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Realizowane są natomiast działania nieingerencyjne, które od połowy bieżącego roku wykonywane są już w ewangelickiej części cmentarza – uporządkowanie i uczytelnienie nagrobków poprzez wycięcie samosiewów, usunięcie chwastów i mchu porastającego płyty nagrobków oraz śmieci z obejść grobowych, a także systematyczne porządkowanie alejek cmentarnych. Tego typu prace nie wymagają uzyskania jakichkolwiek pozwoleń ani nakładów finansowych i może je wykonać każdy w imię dobrej woli i uczczenia pamięci osób zmarłych tam pochowanych. Przykładem jest chociażby fakt, że tego typu działania czynione są od kilku lat na wielu zapomnianych i zdewastowanych cmentarzach ewangelickich w miejscowościach w pobliżu Włocławka, zaś ich wykonawcami są wolontariusze działający w ramach Fundacji ARI-ARI.

Jednocześnie Delegatura WUOZ we Włocławku informuje, że rozpoczęte już zostały działania mające na celu wyjaśnienie stanu prawnego zabytkowych nagrobków nie posiadających aktualnych opiekunów z terenu Cmentarza Komunalnego we Włocławku, a po rozstrzygnięciu kwestii prawnych – wspólnie z przedstawicielami Gminy Miasta Włocławek – opracowany zostanie program, w którym wskazane zostaną obiekty wymagające pilnego podjęcia prac konserwatorskich i określony konieczny do wykonania przy nich zakres prac.

Kierownik Delegatury
mgr Danuta Walczewska

Otrzymują:
1. Pan Dariusz Koziński
2. a/a

Do wiadomości:
1. Pan Marek Wojtkowski, Prezydent Miasta Włocławka