Włocławek IV

Włocławskie muzea

Ozdobą Włocławka są muzea i kościoły, z których jesteśmy dumni. W mieście naszym powstał szlak turystyczny zatytułowany ”Szlakiem kościołów i muzeów po Włocławku”. Włocławskie muzea to przede wszystkim Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej utworzone w 1909 roku, jedno z najstarszych muzeów w Polsce, które jest wybitną instytucją kultury w skali regionu a nawet kraju, finansowaną przez samorząd naszego województwa oraz Muzeum Diecezjalne zlokalizowane w zabytkowym pałacu wybudowanym na polecenie biskupa Szembeka w I połowie XVIII wieku przy Placu Kopernika w sąsiedztwie Włocławskiej Bazyliki Katedralnej, która w tym roku obchodzi jubileusz 600 lecia konsekracji. Początek włocławskiego muzeum diecezjalnego sięga roku 1870.

W samym Włocławku MZKiD posiada cztery oddziały oraz w Nieszawie i Kłóbce. Muzeum w Nieszawie zlokalizowane w zabytkowym domu przy rynku, ma charakter biograficzny i poświęcone jest Stanisławowi Noakowskiemu powstało w 1934 roku, w obecnym kształcie i miejscu funkcjonuje od 1983 roku. Skansen w Kłóbce, który prezentuje kulturę ludową Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej powstał w 1993 roku. W otoczeniu pięknego krajobrazu postawiono około 20 obiektów [koniec XVIII- początek XX wieku], prezentujących tradycyjną architekturę wiejską. W 2010 roku muzeum zakupiło zespół dworsko-parkowy ukształtowany w latach 1830-1884 rodziny Orpiszewskich z patriotycznymi tradycjami i poprzez postać Marii z Wodzińskich Orpiszewskiej związanej z najwybitniejszymi luminarzami polskiej kultury.

Pani Maria była narzeczoną Fryderyka Chopina i muzą Juliusza Słowackiego i fakt ten czyni z dworu Orpiszewskich jedno z najważniejszych miejsc polskiej kultury. Cały ten obszar, w sumie 13 hektarów położony malowniczo w dolinie rzeki Lubieńki tworzy spójny układ przestrzenny, którego głównymi elementami są neogotycki kościół z lat 80-tych XIX wieku, dawna wieś, czyli Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny [skansen] oraz zakupiona w 2010 roku posiadłość Orpiszewskich. Skansen w Kłóbce od wielu już lat jest wizytówką naszego województwa, obecnie muzeum posiada taki potencjał, iż może awansować do rangi ważnego ośrodka kulturotwórczego w skali kraju a nawet Europy łącząc kulturę ludową poprzez dwór ziemiański z głównym nurtem kultury romantycznej.

Organizowanie festiwali chopinowskich, konkursy poezji, plenery malarskie, wystawy, badania, konferencje naukowe, działalność wydawnicza, pokazy, prezentacje mogą uczynić muzeum w Kłóbce centrum nauki i sztuki. Kolekcje zgromadzone w czterech oddziałach MZKiD we Włocławku mają zróżnicowany charakter i dotyczą historii miasta, regionu i kraju. W Gmachu Głównym przy Słowackiego [ 1930 r.] eksponowana jest kolekcja fajansu włocławskiego, która jest przykładem sztuki użytkowej [motywy ludowe oraz tzw. picassa] i rozwoju przemysłu naszego miasta oraz Galeria portretu polskiego, która należy do najbardziej prestiżowych kolekcji sztuki w kraju. Zbiory Sztuki przy ul. Zamczej zlokalizowane na terenie Starego Miasta w zabytkowym spichrzu z poł. XIX w. to przede wszystkim dwie wystawy stałe: rzeźba Stanisława Zagajewskiego światowej sławy artysty i secesyjna rzeźba Wacława Bębnowskiego. Muzeum Historii Włocławka znajdujące się w dwóch barokowych kamienicach przy Starym Rynku zgromadziło głównie zabytki związane z historią miasta, natomiast Muzeum Etnograficzne przy Bulwarach Marszałka Piłsudskiego w zabytkowym spichrzu z poł. XIX w. eksponuje zabytki związane z Kujawami i Ziemią Dobrzyńską.

Muzeum posiada też kilka perełek, które mogą być ozdobą Muzeum Narodowego na przykład Atlas Świata Corneliusa de Jode z XVI w., grafika europejska z XVI-XVIII w., zegar kaflowy. Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej od 1972 roku dynamicznie się rozwija, powstają kolejne oddziały, rozwijają się kolekcje, powstają nowe, ponadto ożywiona działalność naukowa, wydawnicza, podsumowaniem tych sukcesów był jubileusz 100-lecia muzeum uroczyście obchodzony w 2009 roku. Dyrektor Piotr Nowakowski nakreślił dalsze, śmiałe plany rozwoju muzeum. Planowana jest rozbudowa instytucji w postaci stworzenia nowoczesnej architektury, która połączyłaby dwa zabytkowe spichrze z poł. XIX wieku [Oddział etnograficzny i magazyn] w jeden rozległy kompleks muzealny nad Wisłą. Powstanie wówczas nowoczesna duża przestrzeń wystawowa w ramach której można będzie zastosować nowe techniki audiowizualne do prezentacji materiału historycznego na wzór tego co robi się współcześnie w najlepszych muzeach świata na przykład Muzeum Powstania Warszawskiego.

Jednocześnie zostanie uporządkowany kolejny kwartał Starego Miasta w duchu tej myśli, którą sformułował dyrektor Nowakowski kreowania dzielnicy kultury w obszarze nadwiślańskim od Browaru Bojańczyka do ujścia Zgłowiączki. Liczne miasta w Polsce i w Europie takie rozwiązania stosują od dawna jako doskonały sposób na rewitalizację zdegradowanych obszarów miasta, skorzystajmy zatem z doświadczenia innych! W XIX i XX wieku, szczególnie w okresie rozbiorów i PRL-u powstało wiele muzeów pod egidą Kościoła, które prezentują przede wszystkim sztukę sakralną, która wcześniej zamknięta była w skarbcach katedralnych, murach klasztornych, archiwach kościelnych, bibliotekach seminaryjnych. Można tu wymienić kilka takich przykładów, które znajdują się w bliskim sąsiedztwie naszego miasta: Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu, Muzeum Diecezjalne w Płocku, które początkowo znajdowało się w skromnym budynku w pobliżu katedry, a obecnie zajmuje sale Zamku Książąt Mazowieckich budowlę w murach, której znajdują się relikty opactwa benedyktyńskiego i palatium Władysława Hermana, Muzeum w Pelplinie, czy na przykład małe muzeum założone przez księdza na terenie plebanii kościoła w Raciążku fundowanego na przełomie XVI i XVII w.

Cieszy nas ogromnie fakt, iż planowana jest także rozbudowa Muzeum Diecezjalnego we Włocławku, albowiem tylko niewielka część zabytków jest w tej chwili eksponowana. Planowana jest adaptacja pierwszego piętra na cele muzealne oraz przywrócenie stylowego charakteru pałacu biskupa Krzysztofa Szembeka. Musimy pamiętać, iż biskupstwo włocławskie wpisuje się w początki chrześcijaństwa na ziemiach polskich, a biskup kujawsko-pomorski zajmował jedno z najwyższych miejsc w senacie, zastępował interrexa w okresie bezkrólewia, a diecezja należała do najlepiej uposażonych i terytorialnie największych rozciągając się od Gdańska do Częstochowy. Biskupi włocławscy awansowali albo na arcybiskupstwo do Gniezna [częściej], albo na biskupstwo krakowskie. Dalszy rozwój muzealnictwa we Włocławku, modernizacja Teatru Impresaryjnego, budowa Centrum Kultury Browar B to ogromna szansa awansu cywilizacyjnego dla Włocławka poprzez rozwój kultury, w ramach procesu rewitalizacji.

Opiekun KNH – luty 2011