Seminarium i wystawa MZKiD

Z okazji 600-lecia konsekracji Bazyliki Katedralnej we Włocławku Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej przygotowało [maj – listopad 2011 r.] wystawę pt. ”Bazylika Katedralna we Włocławku. Jej obraz w sztuce” i 4 listopada 2011 r. seminarium ”Skarby Włocławskiej Katedry”.  Młodzież koła historycznego w piątek 4 listopada wzięła udział w seminarium, które odbyło się w Gmachu Głównym, następnie obejrzała wystawę w zabytkowym spichrzu [Zbiory Sztuki].

Program seminarium:

-prof. Piotr Skubiszewski [Warszawa]
Wit Stwosz, jego środowisko i nagrobek Piotra z Bnina. Pytanie o inspirację.

-dr Alina Tomaszewska-Szewczyk [UMK Toruń]
Problematyka konserwatorska nagrobka Piotra z Bnina Moszyńskiego z Katedry WNMP we Włocławku.

-dr Katarzyna Wantuch-Jarkiewicz [UMK Toruń]
Bartłomiej Strobel – problematyka warsztatowa i konserwatorska obrazu ”Apostołowie u Grobu Marii” z predelli ołtarza p.w. WNMP z Bazyliki Katedralnej we Włocławku.

Seminarium swoją obecnością zaszczycili Poseł na Sejm RP Łukasz Zbonikowski, wiceprezydent Miasta Włocławek Wanda Muszalik, ksiądz prałat Stanisław Waszczyński proboszcz i kustosz naszej katedry, dyrektorzy placówek kultury z Włocławka i regionu, przedstawiciele Polskiego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków oraz ksiądz Piotr Sierzchała dyrektor Muzeum Diecezjalnego, który reprezentował Biskupa Włocławskiego Wiesława Alojzego Meringa. Licznie przybyła młodzież włocławskich szkół. Gości powitał gospodarz spotkania dyrektor MZKiD Piotr Nowakowski. Wystąpienia prelegentów poprzedziła skromna uroczystość uhonorowania księdza Stanisława Waszczyńskiego za wybitne zasługi na rzecz Katedry Włocławskiej prestiżową odznaką przyznaną przez środowisko konserwatorów zajmujących się ochroną i ratowaniem dziedzictwa kultury narodowej.

Profesor Skubiszewski wskazał na dwa okresy w pracy Wita Stwosza w Polsce: pierwszy gdy pracował dla elit mieszczańskich – patrycjatu Krakowa [Ołtarz Mariacki], drugi, gdy pracował na zlecenie dworu królewskiego i możnowładztwa [płyta nagrobna kardynała Zbigniewa Oleśnickiego w Gnieźnie, pomnik nagrobny króla Kazimierza Jagiellończyka w Krakowie, pomnik nagrobny biskupa kujawsko-pomorskiego Piotra z Bnina Moszyńskiego we Włocławku]. W twórczości Wita Stosza [pisownia nazwiska artysty wyjaśniona przez profesora] marmurowa tumba przyścienna biskupa Piotra z Bnina ma wyjątkowy charakter, zajmuje szczególne miejsce ze względu na inspirację i proweniencję. Wcześniej były to wpływy sztuki górnych Niemiec i tradycja średniowieczna, w przypadku nagrobka biskupa Moszyńskiego w dziele Mistrza dostrzegamy wpływy włoskie, oddziaływanie sztuki Quattrocenta, dla którego inspiracją była sztuka sepulkralna starożytnego Rzymu – rzeźba komemoratywna [część inskrypcyjną na nagrobku biskupa Moszyńskiego ”podtrzymują” rzeźby dwóch diakonów]. Możemy zatem stwierdzić, iż pomnik nagrobny biskupa Piotra z Bnina jest najstarszym zabytkiem pochodzenia renesansowego w Polsce.

Tym, który natchnął rzeźbiarza taką koncepcją dzieła – jak przypuszcza uczony – był Kallimach fundator i przyjaciel biskupa włocławskiego. Filippo Buonaccorsi uciekinier z Rzymu był humanistą i mieszkając w Polsce dwukrotnie przebywał we Włoszech w misji dyplomatycznej [Wenecja]. Profesor zwrócił uwagę na fakt, iż Stosz pracując w Norymberdze potem zaś w Krakowie znalazł się w podobnym, niemalże identycznym środowisku i jakże odmiennym. Norymberga wolne miasto cesarskie Rzeszy o ustroju identycznym jak Kraków, który oprócz elity mieszczańskiej, był stolicą monarchii Jagiellonów, stolicą biskupstwa krakowskiego i miastem uniwersyteckim. Taka sytuacja stwarzała artyście ogromne możliwości zatrudnienia i rozwoju, z których Mistrz Stwosz w pełni skorzystał. Najlepsze prace genialnego artysty powstały w Polsce. Po przerwie kolejno wysłuchaliśmy dwóch referatów, z których bardzo wiele dowiedzieliśmy się na temat technik i materiałów stosowanych w pracach konserwatorskich, rozwiązywania różnych problemów zgodnie z zasadami sztuki konserwatorskiej, których celem jest ratowanie zabytków i przywracanie im pełnego blasku. Poznaliśmy także wybitnego malarza barokowego epoki Wazów Bartłomieja Strobla i historię głównego ołtarza [marmurowa oprawa trzech jego obrazów], ufundowanego przez biskupa Macieja Łubieńskiego w I poł. XVII wieku. Przedmiotem referatu była analiza warsztatowa i konserwatorska obrazu ”Apostołowie u Grobu Marii” z predelli ołtarza. Obecnie obrazy Strobla w skromnej, neogotyckiej ramie znajdują się na wschodniej ścianie nawy północnej katedry. Natomiast wcześniejsza barokowa ich oprawa [zdecydowanie bardziej efektowna artystycznie i materialnie] znajduje się w kościele w Zduńskiej Woli.

Z Gmachu Głównego muzeum zbudowanego w 1930 r. w stylu historyzmu udaliśmy się na Stare Miasto do budynku Zbiory Sztuki i obejrzeliśmy niezwykle interesującą wystawę ”Katedra w ikonografii”, czyli wizerunek katedry w sztuce m.in. malarskiej [różne techniki], medalierskiej, ceramicznej. Na wystawie prezentowane są także najstarsze wizerunki katedry z okresu przed regotycyzacją i jeszcze mniej liczne obrazy przedstawiające ówczesne barokowe wnętrze bazyliki. Szczególnie interesująca jest prezentacja katedry w sztuce medalierskiej i ceramicznej [fajans włocławski], model bazyliki sprzed regotycyzacji i wizerunek świątyni w obrazach Steca. Wystawie towarzyszy katalog opracowany przez Krystynę Kotulę [tekst], z licznymi, wspaniałymi zdjęciami naszej katedry.