Powstanie Warszawskie-70. rocznica

Z okazji 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego koło historyczne zorganizuje w szkole wystawę, na której zaprezentujemy materiały pozyskane z Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Instytutu Pamięci Narodowej. „O ile w powojennej Europie Powstanie Warszawskie stało się wypartym z podświadomości epizodem, o tyle w Polsce [i na emigracji] jego pamięć dotyka splotu słonecznego polskiej tożsamości. Zniszczenie stolicy. Wymordowanie blisko 200 tys. mieszkańców. Strata najbardziej ofiarnej i świadomej młodzieży i elity przywódczej. Wszystko to nie pozwala na prostą heroizację czynu zbrojnego i wciąż budzi wątpliwość, czy jednak nie podjęto błędnej decyzji? I nie ma zgody wśród historyków. Norman Davies jest entuzjastą powstania. Jan Ciechanowski – sceptycznym analitykiem. A Tomasz Łubieński – namiętnym przeciwnikiem.


Nierozstrzygnięty jest też spór o psychopolityczne konsekwencje. Teza powtarzana jak staccato przez Aleksandra Marka Rymkiewicza w ”Kinderszenen”, że powstanie uratowało tożsamość Polaków, jest równie palcem na wodzie pisana jak twierdzenie, że grzech zaniechania pomocy w czasie powstania – obok Katynia i paktu Ribbentrop-Mołotow – był dla Kremla po śmierci Stalina ryglem moralnym, który nie pozwalał z Polakami postępować tak bezceremonialnie jak z Węgrami i Czechami. Być może. Bardziej przekonująca jest jednak teza, że 1944 r. zamknął ostatecznie cykl militarnych zrywów rozpoczętych w 1768 r. konfederacją barską i, w konsekwencji katastrofą pierwszego rozbioru Polski. Ani w 1956 r., ani w 1980 r. nie pojawiła się pokusa powstańcza. Bo realną reakcją na klęskę powstania było długofalowe ”wybijanie się” PRL na niepodległość poprzez oddolny nacisk społeczeństwa i stopniowe ustępstwa władzy pozbawionej demokratycznego nadania, a nie rzucanie kamieni na szaniec.”

Adam Krzemiński, Splot słoneczny polskiej tożsamości, [w:] Polityka. Pomocnik historyczny ”1944 Powstanie Warszawskie”.