Naczelnik Tadeusz Kościuszko

DZIEŃ PATRONA SZKOŁY – 28 października 2016

Tradycyjnie 28 października koło historyczne przygotowało w szkole wystawę o patronie szkoły. „Kościuszko dla wielu pokoleń Polaków był uosobieniem oświeconego republikanizmu, inspirowanego przede wszystkim przez ideały amerykańskiej wojny o niepodległość. Wcześniej był on pod wpływem myśli Jana Jakuba Rousseau, którego twórczość poznał w Paryżu jako stypendysta królewski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pod jej wpływem Kościuszko jako obowiązek ludzi wykształconych traktował służbę dla ludzi prostych i biednych, eliminowanie w ich zachowaniach złych uczynków i krzewienie idei prawa naturalnego”.

Od siebie dodam, iż potrzebą chwili jest aby niwelować dysproporcje materialne między ludźmi i państwami, wygaszać konflikty zbrojne [Syria] i chronić środowisko naturalne, wówczas przed ludzkością rysują się pozytywne perspektywy.

Warto tutaj nadmienić, iż Józef Piłsudski rozumiał jako wielki zaszczyt dla siebie, że tak jak Kościuszko piastował urząd Naczelnika Państwa. Kościuszko to dowódca i generał – wybitny fortyfikator, obrona Warszawy w 1794 roku absolutnie tego dowiodła. Jako dowódca polowy okazał się przeciętnym generałem. Naczelnik odznaczał się odwagą na polu bitwy. Hołdował zasadom sztuki wojennej przednapoleońskiej: nadmiernie rozpraszał siły, próbował bronić wszystkiego nie koncentrując się na celu najważniejszym. Z czterech głównych zasad napoleońskiej sztuki wojennej: ekonomia sił, swoboda działania, przewaga kierunku i głód bitwy generał Tadeusz Kościuszko nie unikał walki. Zdecydował się na dwie bitwy w okolicznościach dla naszych wojsk niekorzystnych [Szczekociny i Maciejowice], pozwolił na bicie swojej armii „częściami”, dopuścił do sytuacji, że w decydującym momencie na polu bitwy zabrakło dywizji generała Ponińskiego i mielibyśmy wówczas polskie Marengo.

Oczywiście mamy świadomość, że Poniński to nie generał Desaix, ale to na Naczelnym Wodzu spoczywa odpowiedzialność za całość działań i chcę przez to powiedzieć, że bóg wojny jest tylko jeden – Napoleon Wielki. Tadeusz Kościuszko na pewno nie był politykiem. Postawa kompromisu jaką reprezentował w Insurekcji, to nie była polityka tylko konieczność biorąc pod uwagę polskie realia i osobowość Naczelnika, który na pewno jakobinem nie był. Był typem człowieka, którego możemy określić jako idealista i marzyciel. Piłsudski to typowy wódz i polityk – mąż stanu, był także marzycielem i strategiem. Trzeba jednak stwierdzić, iż w działaniach Marszałka zdecydowanie górę wziął strateg. Z czasem legenda wyniosła Tadeusza Kościuszkę do rangi charyzmatycznego przywódcy narodu. W literaturze i wspomnieniach Naczelnik przedstawiony jest jako bohater nieszczęśliwy, często wręcz tragiczny, któremu nie obce były załamania nerwowe, a nawet łzy. Komendant na kartach historii i w relacjach świadków jawi się jako człowiek silny i zdecydowany, a niekiedy nawet brutalny. Te różnice charakteriologiczne były źródłem ich sukcesów i porażek.

Józefa Piłsudskiego już za życia otaczała czarna i biała legenda. Skoro wojna to sztuka. Sztuka zaś tworzy dzieła. To dziełem Piłsudskiego jest zwycięstwo. Kościuszko przegrał, ale pozostawił narodowi testament polityczny i swoją legendę Niezłomnego Naczelnika Insurekcji. Konfederaci barscy, Legiony generała Dąbrowskiego, żołnierze Księstwa Warszawskiego, powstańcy listopadowi i styczniowi, Roku 1846, Wiosny Ludów, bojowcy Rewolucji 1905-7 roku, pozytywiści oraz nasze zaangażowanie polityczne i militarne w okresie Wielkiej Wojny, suma tych wydarzeń i przywództwo Józefa Piłsudskiego w latach 1918-22 dały nam WOLNOŚĆ i NIEPODLEGŁOŚĆ.

Jan Matejko, Kościuszko pod Racławicami

Myśli Tadeusza Kościuszki, które nic nie straciły na swojej aktualności, czyli wkład Naczelnika do polskiej kultury politycznej:
1/ Wysokie wymagania stawiał Kościuszko przed urzędnikami: „Urzędu nikt posiadać nie powinien, w którego krokach nie było uczciwości, który w życiu swoim nie szanował własności, sławy współobywateli, który wiernym nie był obowiązkom Ojczyzny”.
2/ „Pamiętaj wszakże aby pierwszy urząd w państwie, który zawsze otaczają pochlebcy, intryganci, obłudnicy i ludzie źli, otoczył się ludźmi z charakterem o zacnych talentach i bezwzględnie uczciwymi. Trzeba, ażeby stanowisko w kraju i za granicą objęli ludzie z zasadami, nienagannej konduity a zarazem światli i czynni”.
3/ „Grzeszyliśmy aż nadto pobłażaniem i dlatego ginie Polska. Nigdy w niej prawie zbrodnia polityczna ukarana nie została. Bierzmy teraz inny sposób postępowania. Cnotę i obywatelstwo nagradzać, a ścigać zdrajców, złodziei i karać zbrodnie”. Odpowiedzialność materialna, karna i polityczna polityków, urzędników – obywateli.

Suwerenne państwo prawa, konstytucyjne państwo demokratyczne i praworządne, władza uczciwa i profesjonalna, państwo tanie i skuteczne, sprawiedliwość społeczna, społeczeństwo obywatelskie, wysoka kultura osobista, prawna i polityczna, solidaryzm społeczny, empatia, obywatelskość, o takim państwie i takim społeczeństwie marzył Tadeusz Kościuszko.

Józef Piłsudski marzył o niepodległej, silnej i bezpiecznej Polsce. Życie i działalność Kościuszki i Piłsudskiego spinają niczym klamra historię naszego kraju: UPADEK, WALKA i ODRODZENIE państwa polskiego.