Muzeum Powstania Warszawskiego-wycieczka

Muzeum Powstania Warszawskiego i nowoczesna architektura współczesnej Warszawy

W sobotę 4 października 2014 roku zorganizowaliśmy wycieczkę do Warszawy do Muzeum Powstania Warszawskiego. Placówka ta należy do największych i przede wszystkim najnowocześniejszych muzeów w Polsce, i jest to pierwsza przyczyna naszej wizyty. Druga przyczyna to ta, iż w tym roku obchodzimy 70. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Warto w tym miejscu także przypomnieć, iż nasze koło historyczne realizuje obecnie program autorski zatytułowany: ”Wielkie muzea krajowe i zabytkowe nekropolie w Polsce”. Kolejna wycieczka do stolicy poświęcona będzie poznaniu historii i sztuki Cmentarza Powązkowskiego, jednej z najznamienitszych nekropolii narodowych.

Prosto z Dworca Centralnego udaliśmy się do muzeum po drodze mijając Rondo ONZ na którym instalowano oznakowania wejścia do nowej stacji metra w związku z realizacją drugiej ”nitki” kolejki podziemnej. Idąc do muzeum i potem spacerując po Śródmieściu mogliśmy podziwiać nowoczesną architekturę współczesnej Warszawy. Wspaniałe, ogromne gmachy, imponujące przeszklone elewacje, całe pierzeje ulic, często awangardowa forma, nowoczesna struktura, nowatorskie rozwiązania architektoniczne, w sąsiedztwie zachowanej albo raczej zrekonstruowanej zabytkowej – historycznej substancji miasta. Coraz więcej w panoramie Śródmieścia ”wyrasta” wieżowców [np. słynny Żagiel], łagodząc dominujący kiedyś na horyzoncie miasta widok Pałacu Kultury. Spacerując po Warszawie udaliśmy się na Plac Żelaznej Bramy, gdzie znajduje się pałac Lubomirskich i pomnik Tadeusza Kościuszki patrona naszej szkoły. Monument ten jest kopią słynnego pomnika Naczelnika wystawionego w Waszyngtonie w 1910 roku, wybitnego dzieła polskiego rzeźbiarza Antoniego Popiela. Dalej poprzez Ogród Saski udaliśmy się na Plac Piłsudskiego. Na placu od strony Krakowskiego Przedmieścia podziwialiśmy pomnik I Marszałka Odrodzonej Polski, od strony Ogrodu Saskiego Pomnik Nieznanego Żołnierza, z lewej strony ogromną kopułę Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego Św. Trójcy, dzieło wybitnego architekta z czasów stanisławowskich Szymona Bogumiła Zuga. Warto tutaj przypomnieć, iż w 1970 roku dokonano bardzo trudnej operacji obrócenia Pałacu Lubomirskich o kilkadziesiąt stopni. Warto także dodać, iż zachodnia pierzeja Placu Piłsudskiego wciąż czeka na pomysł jej zagospodarowania przestrzennego i wciąż myśli warszawiaków zwracają się w stronę przywrócenia historycznego kształtu tego miejsca poprzez odbudowanie pałaców Saskiego i Bruhla. Gdy piszemy o poszanowaniu dla przeszłości i odtworzeniu nieistniejących już pałaców, czy całych fragmentów zabudowy stolicy to oczywiście myślę o pałacu Jabłonowskich i ratuszu [Plac Teatralny] oraz, że jeszcze w 1962 roku była możliwa odbudowa Pałacu Leopolda Kronenberga. Niestety z powodów ideologicznych [Kronenberg był pionierem stosunków kapitalistycznych w Kongresówce] oraz małostkowości towarzysza Gomułki rezydencji nie odbudowano. Ponoć sam Leopold Kronenberg miał w 1871 roku powiedzieć, patrząc na swój świeżo ukończony, bajecznie luksusowy pałac, za który zapłacił okrągły milion rubli w złocie: ”Oto pomnik mojej głupoty”. O ile powiedzenie Kronenberga na temat rezydencji, jest co najmniej przesadne, to z całą pewnością nie będzie przesadą stwierdzenie, że smutny koniec rezydencji to jeden z przykładów naszej głupoty. Następnie ulicą Marszałkowską dotarliśmy do Pałacu Kultury podziwiając z bliska ”dar narodu radzieckiego” jako doskonały i kolosalny przykład sztuki socrealizmu, przykład sowietyzacji w architekturze i widomy znak dominacji politycznej. Na szczęście nie podjęliśmy decyzji o jego rozbiórce i słusznie ponieważ pałac jest świadectwem naszej historii, jest wyjątkowy w panoramie miasta i jest zabytkiem. Dalej były Złote Tarasy jedno z najnowocześniejszych centrów handlowych w Polsce, ulubione miejsce spotkań warszawiaków i Polaków, którzy wysiadając na Dworcu Centralnym od razu kierują swoje kroki do tej ”świątyni” konsumpcji.

Warszawa czekała na Muzeum Powstania Warszawskiego kilkadziesiąt lat. Budowa muzeum rozpoczęła się jednak dopiero w 2003 roku, z inicjatywy ówczesnego prezydenta stolicy Lecha Kaczyńskiego. Wówczas też powstał pomysł, by na sześćdziesiątą rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego otworzyć muzeum nowoczesne, podobne do najlepszych tego typu obiektów na świecie. Muzeum przybliżające widza do źródła historycznego i eksponatu przez odpowiednią ich prezentację w przestrzeni muzealnej. Uroczyste otwarcie Muzeum Powstania Warszawskiego nastąpiło 31 lipca 2004 roku. Muzeum zlokalizowano w obiekcie zabytkowym dawnej Elektrowni Tramwajów Miejskich z początku XX wieku. Obiekt jest przykładem architektury przemysłowej o 100-letniej historii, po jego wyremontowaniu i rozbudowaniu zaadaptowano na cele muzealne. Dzięki tej lokalizacji można było wykorzystać dużą postindustrialną przestrzeń na cele muzealne, natomiast piękna fasada z czerwonej cegły podkreśla walory estetyczne budynku po jego rewitalizacji.

W muzeum panuje charakterystyczny półmrok, co nie oznacza braku odpowiedniego oświetlenia, które punktowo dociera tam gdzie powinno, ogniskując naszą uwagę na eksponacie, informacji. Młodzież zwiedzając muzeum skompletowała kalendarium Powstania Warszawskiego oraz opracowania tematyczne dotyczące historii Polski w okresie II wojny światowej przedstawionej na szerokim tle wydarzeń w Europie, np. geneza II wojny światowej, Akcja Burza, Godzina ”W”, Przebieg powstania, itd. W muzeum przedstawiono wydarzenia dotyczące życia codziennego mieszkańców stolicy w okresie insurekcji, walki zbrojne, broń, umundurowanie, prasę, biogramy, w formie artefaktów, materiału dźwiękowego, filmy dokumentalne, opisy, dokumenty, itd. Zrobiono więcej, np. odtwarzając całe fragmenty infrastruktury z okresu powstania: kanały, bunkry lub w formie dekoracji fragment pierzei ulicy lub budynek. W kinie w 3D obejrzeliśmy wstrząsający film zatytułowany ”Miasto ruin”. Na terenie muzeum na Murze Pamięci w Parku Wolności znajduje się 11 tysięcy nazwisk poległych Powstańców. Muzeum posiada ponad 3000 metrów kwadratowych powierzchni wystawowej. Ekspozycja ukazuje historię Powstania przez pryzmat przeżyć poszczególnych osób, np. relacja niedawno zmarłej i pochowanej w Toruniu Elżbiety Zawackiej, jedynej kobiety w gronie cichociemnych.

Polecamy:
1/ Muzeum Powstania Warszawskiego. Przewodnik.
2/ Muzeum Powstania Warszawskiego. Katalog.
3/ N. Davies, Powstanie 44.
4/ J.M. Ciechanowski, Powstanie Warszawskie.
5/ www.1944.pl