Leon Płoszay

Leon Płoszay (1902-1993)

Leon Płoszay urodził się 24 listopada 1902 roku we Włocławku. Jako absolwent Gimnazjum Ziemi Kujawskiej rozpoczął w 1923 roku studia w Szkole Sztuk Zdobniczych w Poznaniu. Po ukończeniu i uzyskaniu dyplomu na Wydziale Grafiki w 1930 roku, powrócił do rodzinnego miasta i podjął pracę jako nauczyciel rysunku. W tym czasie współpracował także z włocławskimi i poznańskimi zakładami graficznymi jako projektant okładek, winiet, kart pocztowych i druków okazjonalnych. Po raz pierwszy swoje prace artysta pokazał na wystawach zorganizowanych w salonie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Poznaniu oraz przez Sekcję Regionalistyczną Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego we Włocławku, w 1927 roku. W latach 1929-1935, pozostając w rodzinnym mieście, stworzył teki graficzne „Motywy zabytków Włocławka”, „Motywy zabytkowe Poznania”, projekty szat graficznych dla „Życia Włocławka i Okolicy”, ilustracje do „Przewodnika po Włocławku” oraz scenografię do sztuki Z. Arentowicza „Płowce”. Brał też w tym czasie czynny udział w życiu środowiska artystycznego miasta, występując jako współzałożyciel Zrzeszenia Kujawskich Artystów Plastyków i prezentując swoje prace na wystawach zbiorowych.

Lata 1936-1939 artysta spędził we Francji, gdzie pod okiem prof. Józefa Pankiewicza doskonalił swój warsztat malarski i graficzny. Przynależąc e tym czasie do „Grupy Artystów Polskich i ich Przyjaciół we Francji”, Leon Płoszay wystawiał w „Societe des Artistes Francais”, „National des Beaux Arts”, „Salon d`Automne” i „Societe Lorraine des Beaux Arts”. Ten okres francuski w życiu twórcy zaowocował malarskimi i graficznymi widokami miast i pejzaży, z niezwykle charakterystycznym dla artysty traktowaniem formy. Uproszczone kształty budowane soczystymi, żywymi kolorami oraz niezwykle wysmakowane, subtelne zestawienia czerni i bieli z ostrością spojrzenia godną dokumentalisty, stały się najbardziej rozpoznawalnymi elementami jego prac.

W 1939 roku L. Płoszay wrócił do Włocławka. Aresztowany i przesiedlony po wybuchu wojny, spędził okres okupacji na Kielecczyźnie, w Małogoszczy. Kontynuując pracę twórczą, uwieczniał w rysunkach i grafikach widoki, architekturę i postaci. Powstałe w tym czasie dzieła artysta pokazał w 1944 roku na zorganizowanej w Małogoszczy wystawie. Po zakończeniu wojny powrócił do rodzinnego miasta, gdzie zaangażował się w organizowanie środowiska plastycznego. Już w maju 1954 roku razem z innymi artystami, wziął udział w pierwszej powojennej wystawie we Włocławku, zorganizowanej w Domu Kultury. W 1946 roku przystąpił do Związku Polskich Artystów Plastyków, a w 1952 r. stał się współorganizatorem Grupy Kujawskiej, biorąc później udział we wszystkich jej wystawach aż do 1976 r.

Od momentu powrotu do Włocławka L. Płoszay pracował jako nauczyciel rysunku m.in. w Liceum Ziemi Kujawskiej, Liceum im. M. Konopnickiej oraz Społecznym Ognisku Kultury Plastycznej. Współpracował z CPLiA, „Sztuką Kujawską” oraz wydawnictwami, projektując znaki graficzne, logotypy, druki okolicznościowe czy szaty graficzne wydawnictw. Tworzył malowidła na sztandarach dla szkół i kościołów oraz projekty tablic pamiątkowych. Dla osób prywatnych projektował exlibrisy. Był artystą aktywnym aż do późnej starości, skupiał się przede wszystkim na grafice, której technikę drzeworytu sztorcowego opanował i doprowadził do maestrii. W swoich pracach pokazywał widoki Włocławka, Poznania, Krakowa, Bydgoszczy, koncentrując się głównie na architekturze i pejzażach.

L. Płoszay był wielokrotnie nagradzany za swoją pracę i działalność na rzecz środowiska twórczego. Obrazy, szkice i grafiki artysty, pokazywane były na wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju (m.in. w Poznaniu, Włocławku, Bydgoszczy, Grudziądzu) i poza jego granicami (Francja, Węgry, Białoruś, Rosja, Niemcy, Czechy, Litwa). Działa włocławskiego mistrza drzeworytu znajdują się w zbiorach prywatnych i państwowych, m.in. Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Bioblioteki Narodowej w Warszawie. Największą kolekcją prac artysty poszczycić się może MZKiD we Włocławku. Leon Płoszay zmarł 27 grudnia 1993 roku we Włocławku i pochowany został na miejscowym cmentarzu.

Opracowanie – Adam Zapora

Bibliografia:
K. Kotula – Niestrudzony poszukiwacz piękna i harmonii, „Ład Boży”, Nr 5(663), Włocławek 1994
K. Kotula – Grupa Kujawska 1952-1976, Włocławek 2001
K. Kotula – Leon Płoszay, „Włocławski Słownik Biograficzny” T. I, Włocławek 2004
W. Przybylski – Ostatnia lekcja prof. Płoszaya, „Gazeta Antykwaryczna” Nr 11, Listopad 2001

„Włocławek. Bulwary i Fabryka Celulozy” 1952 (drzeworyt sztorcowy)